Niet slapen door hoesten? Dit werkt écht voor een rustige nacht!

Je bent doodmoe, je kruipt onder de wol en je ogen vallen bijna dicht. Maar zodra je hoofd het kussen raakt, begint het: een kriebel in je keel die verandert in een hoestbui. Niet slapen door hoesten is ontzettend frustrerend, niet alleen voor jou maar ook voor je partner. In dit artikel lees je waarom hoesten ’s nachts erger wordt en wat je kunt doen om toch de nacht door te komen.

Waarom hoesten erger wordt zodra je gaat liggen

Overdag merk je misschien weinig van je hoest, maar ’s nachts lijkt het ineens veel erger. Dat heeft een paar concrete oorzaken.

Zodra je gaat liggen, kan slijm zich ophopen in je keel in plaats van weg te zakken. Je keel raakt geirriteerd en de hoestreflex slaat aan. Daarnaast zijn je slijmvliezen in de winter vaak droger door de verwarming, wat kriebelhoest versterkt en net als bij piekeren valt ’s nachts de afleiding weg: je aandacht gaat volledig naar het hoesten.

Welk type hoest je hebt, maakt ook uit. Bij een droge hoest (kriebelhoest) zijn je luchtwegen geirriteerd zonder dat er slijm loskomt. Die irritatie wordt erger als je keel uitdroogt door de verwarmingslucht of doordat je met open mond slaapt. Bij een productieve hoest zit er slijm in je luchtwegen dat losgehoest moet worden. In lighouding zakt dat slijm naar je keel, waardoor je vaker hoestbuien krijgt dan overdag.

Andere factoren die nachtelijk hoesten verergeren:

• Een verstopte neus waardoor je door je mond ademt en je keel uitdroogt.
• Maagzuur dat in lighouding terugstroomt naar je slokdarm en een hoestprikkel veroorzaakt.
• Huisstofmijt in je matras of beddengoed die een allergische reactie uitlokt.
• Droge slaapkamerlucht, vooral in verwarmde ruimtes.

Hoe nachtelijk hoesten je slaap verstoort

Niet slapen door hoesten gaat verder dan alleen die vervelende hoestbuien. Het in slaap vallen duurt langer doordat je niet tot rust komt. Je wordt vaker wakker, waardoor je slaap gefragmenteerd raakt en je minder diepe, herstellende slaap krijgt. Het gevolg: je staat gebroken op, voelt je moe en je hoestklachten voelen overdag erger aan.

Als je partner ook wakker wordt van je hoestbuien, ontstaat er een dubbel probleem. Slecht slapen door geluid is een van de meest voorkomende slaapverstoorders, en herhaaldelijke hoestbuien zijn daar een hardnekkige vorm van. Soms leidt het zelfs tot apart slapen, wat weer zijn eigen spanningen kan geven.

Daar komt bij dat langdurig hoesten in bed vaak leidt tot piekergedachten en frustratie. Je gaat je zorgen maken over de hoest, over je slaap en over de volgende dag. Die stress houdt je extra wakker en kan zelfs angstgevoelens opwekken. Zo ontstaat een cirkel die lastig te doorbreken is.

Tegelijkertijd is goede slaap juist essentieel voor herstel. Je immuunsysteem werkt het beste als je voldoende slaapt, waardoor je sneller van een verkoudheid of infectie herstelt. Slaaptekort verzwakt juist je afweer, waardoor je langer ziek blijft en vatbaarder wordt voor nieuwe infecties.

Zo slaap je beter bij hoestklachten

Je kunt nachtelijk hoesten niet altijd voorkomen, maar je kunt je omstandigheden zo gunstig mogelijk maken.

Je slaapomgeving aanpassen

• Verhoog je hoofd en bovenlichaam met een extra kussen zodat slijm minder snel naar je keel zakt. Dit is de snelste en meest effectieve aanpassing die je kunt doen.
• Houd de luchtvochtigheid in je slaapkamer op peil. In verwarmde ruimtes daalt de luchtvochtigheid snel, waardoor je slijmvliezen uitdrogen en de hoestprikkel toeneemt. Een luchtbevochtiger kan hierbij helpen.
• Ventileer goed: zet een raam op een kier voor frisse lucht.
• Houd je slaapkamer stofvrij en was je beddengoed regelmatig op 60 graden om huisstofmijt te verminderen.
• Vermijd geurkaarsen, parfum of andere stoffen die je luchtwegen kunnen prikkelen.

Je keel verzachten voor het slapen

• Drink overdag voldoende water, maar stop een uur voor bedtijd om nachtelijke toiletbezoeken te voorkomen.
• Neem een eetlepel biologische honing voor het slapen: honing verzacht de keel en kan de hoestprikkel dempen.
• Drink kamillethee met honing als onderdeel van je avondritueel.
• Houd je keel vochtig met een zuurtje of stukje drop eerder op de avond.
• Spoel je neus met een zoutoplossing bij neusverkoudheid, zodat je slijmvliezen vochtig blijven.

Stomen

Ga voor het slapen stomen met heet water. De stoom maakt vastzittend slijm los en bevochtigt je luchtwegen. Voeg geen menthol of eucalyptus toe, want die kunnen je slijmvliezen juist irriteren.

Wil je weten hoe het echt met je slaap staat? Doe de gratis slaaptest en ontdek in een paar minuten waar jouw verbeterpunten liggen.

Wat je beter niet kunt doen bij nachtelijk hoesten

Een paar dingen die goed bedoeld zijn maar je hoest juist erger kunnen maken:

• Hoestonderdrukkende middelen nemen bij productieve hoest (als je slijm ophoest). Je lichaam heeft het hoesten dan juist nodig om je luchtwegen schoon te houden.
• Je keel schrapen: dat irriteert de slijmvliezen en houdt de hoestprikkel in stand.
• Roken of in een rokerige omgeving verblijven.
• Snel wisselen tussen warme en koude omgevingen.

Wanneer naar de huisarts met hoestklachten?

Gewone hoest bij een verkoudheid gaat meestal binnen twee tot drie weken vanzelf over. Maar neem contact op met je huisarts als:

• De hoest langer dan drie tot vier weken aanhoudt.
• Je bloed of gekleurd slijm ophoest.
• Je benauwdheid of ademnood ervaart.
• Je onverklaarbaar gewicht verliest.

Bij chronische hoest die langer dan acht weken aanhoudt, kan doorverwijzing naar een longarts of hoestpoli zinvol zijn.

Meer informatie over hoesten

Op Thuisarts.nl vind je betrouwbare informatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap over de oorzaken en behandeling van hoestklachten. Kom je er zelf niet uit en wil je persoonlijke begeleiding bij je slaapprobleem? Als slaapcoach help ik je graag om de cirkel van hoesten en slecht slapen te doorbreken. Bekijk de mogelijkheden voor slaapcoaching of neem gerust contact met me op.