Elk jaar is het weer zover; de klok gaat een uur vooruit en ineens voelt alles nét anders. Je wordt moeilijker wakker, bent sneller moe en ‘s avonds lig je langer te woelen.
Dit is geen toeval. De overgang naar de zomertijd heeft directe impact op je biologische ritme en je slaap.
Wanneer begint de zomertijd 2026?
Dit jaar gaat de klok op zondag 29 maart 2026, om 2.00 uur een uur vooruit naar 3.00 uur. We verzetten dan de klok in de nacht van zaterdag 28 maart op zondag 29 maart 2026.
In maart gaat de klok een uur vooruit
Nog steeds gaat ieder jaar in het laatste weekend van maart de klok een uur vooruit. Dat noemen we de zomertijd. Dat houdt in dat het een uur later licht wordt in de ochtend en een uur later donker in de avond.
In het voorjaar maken we hierdoor de nacht een uur korter door het verzetten van de klok. Deze tijd hoort bij de Midden-Europese standaardtijd.
De zomertijd loopt van 29 maart 2026 tot 24 oktober 2026. De klok wordt dan op zondag 25 oktober van 3.00 uur naar 2.00 uur teruggezet en dan begint de wintertijd weer.
Elk jaar verzetten zo’n 70 landen ter wereld halfjaarlijks de klok. Bijna alle Europese landen doen hier aan mee.
Wat gebeurt er in je lichaam bij de zomertijd?
Je lichaam en hersenen werken volgens een interne ritme, het biologische ritme genoemd. Deze wordt grotendeels aangestuurd en gecorrigeerd door licht en donker.
Wanneer de zomertijd ingaat:
- Sta je eigenlijk een uur eerder op volgens je biologisch ritme.
- Krijgt je lichaam ’s avonds later het signaal om melatonine aan te maken.
- Raakt je ritme tijdelijk ontregeld.
Het gevolg? Het voelt alsof je een mini-jetlag hebt.
Heb je moeite met de klok verzetten?
Heel veel mensen hebben ieder jaar last van het verzetten van de klok. Zoals iedereen weet gebeurt dat 2 keer per jaar; van winter- naar zomertijd en van zomer- naar wintertijd.
In het voorjaar is het verzetten van de klok naar zomertijd het meest belastend voor ons lichaam en brein.
Doordat de klok een uur vooruit gaat, slapen we een uur minder. Het in slaap vallen wordt moeilijker op dezelfde tijd omdat we voor ons gevoel een uur eerder naar bed gaan.
De kans is groot dat we dan later in slaap vallen en opstaan met een tekort aan slaap, aangezien we wel weer volgens de (sociale) klok op dezelfde tijd moeten opstaan.
Ga je echt slapen?
Dan kun je last hebben van slapeloosheid en urenlang wakker liggen. Bij ernstige slaapproblemen kun je stress ervaren en het gevolg is dat je gaat piekeren in bed.
Wennen
Er zijn mensen die nauwelijks of geen last hebben van deze verandering. Anderen kunnen daar een dag last van hebben of tot wel 4 weken nodig hebben om zich aan te passen aan het nieuwe ritme.
Er zijn zelfs mensen die de hele zomer lang klachten hebben vanaf het moment van ingaan van de zomertijd.
Geheugensteuntje: In het voorjaar gaat de klok een uur vooruit!
Wat is onze Oorspronkelijke tijd?
Zonnetijd
Vroeger keek men in Nederland naar de stand van de zon om de tijd af te lezen; de zonnetijd. Rond 12.00 uur stond de zon op het hoogste punt, wat ervoor zorgde dat we verschillende tijden hadden, afhankelijk van waar je je bevond in Nederland. Dat was onpraktisch, dus werd de Amsterdamse tijd voor heel Nederland aangehouden.
De tijd van de zon in Nederland is onze ‘echte’ tijd. De zonnetijd is het ritme wat we van nature aanhouden als er geen andere klok bepaalt hoe laat we gaan slapen en opstaan. Deze tijd is wat het allerbeste bij ons biologisch ritme past.
Ligging Nederland
Door onze geografische ligging behoort Nederland van oorsprong tot de huidige Engelse wintertijd. We waren dus oorspronkelijk ingedeeld bij de tijd van de 0-meridiaan (Greenwich Mean Time). Deze tijd is onze natuurlijke (zonne) tijd.
Ons biologische ritme en optimaal functioneren is helemaal afgestemd op de tijden van licht en donker volgens het schema van de zon. Dat is de reden dat we onze ‘interne’ tijd het best zoveel mogelijk moeten afstemmen op de zonnetijd. Eigenlijk lopen we altijd uit de pas met ons natuurlijk licht/donker 24 uur schema, omdat we niet in onze natuurlijke tijd leven.
De huidige zomertijd is dus zelfs 2 uur verwijderd van onze ideale tijd! De wintertijd één uur!
Tweede wereldoorlog
Nederland werd in de Tweede Wereldoorlog gedwongen om de Duitse tijd aan te houden en daarmee kwamen we in de Midden-Europese tijdzone terecht. Onze klok werd permanent daardoor een uur vooruit gezet.
Geld besparen
In de economische crisis in 1977 werd in Europa gekozen om de zomertijd in te voeren om zo de kosten van straatverlichting te verminderen. Door de toen aanwezige oliecrisis wilde men kostbare energie besparen.
De Europese Unie (EU) heeft vervolgens de (huidige) winter- en zomertijd afgesproken en Nederland heeft toen besloten om dezelfde tijden aan te houden als de buurlanden. Sindsdien verzetten we de klok ieder half jaar.
Dat had grote gevolgen voor de helft van het jaar; vanaf ongeveer eind maart tot ongeveer eind oktober schuift onze tijd nóg een uur op en komt daardoor in de Oost-Europese tijdzone.
Heden
De laatste jaren laait ieder jaar de discussie weer op over afschaffing van de zomertijd. De kostenbesparing op energie is namelijk helemaal niet zo duidelijk, dat komt waarschijnlijk door het gebruik van ledverlichting en de hoge kosten als gevolg van slaaptekort. Maar ook door meer verkeersongelukken, meer verzuim op het werk, minder efficiënt werken en meer zorgkosten als gevolg van een toename in gezondheidsklachten en ziekten.
Er is tot op heden geen keuze gemaakt over de afschaffing van de zomertijd en daarom verzetten we in Nederland nog steeds 2 keer per jaar de klok.
Wat zijn de nadelen van de zomertijd?
Een uur minder slapen
Ja, het is heerlijk dat het een uur langer licht is in de avond.
Op zondag 29 maart 2026 komt de zon pas op om 07.22 uur en gaat deze onder om 20.09 uur! Dan is het pas donker rond 20.30 uur.
Maar veel mensen hebben behoorlijke last van een uur minder slapen.
De sociale klok is de tijd waar iedereen zich aan moet houden, waardoor je plotseling een uur minder slaapt zodra de zomertijd ingaat. Je biologische klok is alleen nog gewend aan de wintertijd en zal zich weer moeten aanpassen aan de nieuwe tijd.
Weer een uur later donker
Misschien denk je dat het niet zo veel uitmaakt als het donker is zodra je uit je bed stapt. Maar dat heeft wel degelijk effect op je stemming en je energieniveau. Van nature hebben we biologisch gezien licht en donker nodig om goed te functioneren. In de warmere maanden is dat geen enkel probleem, want dan is het vroeg in de ochtend al volop licht.
Op zaterdag 28 maart 2026 komt de zon op om 06.24 uur in de ochtend. Nadat de klok een uur vooruit is gezet, komt de zon pas op om 07.22 uur (op zondag 29 maart 2026).
Dat kan betekenen dat je nu ineens weer in het donker moet opstaan. Dat is verwarrend en ongunstig voor je biologische ritme.
Late zomeravond
Ja, het is zeker gezellig, die lange zomeravonden. We zijn in de zomer ook wat minder gestrest, hebben meer sociaal contact en drinken vaak meer alcohol. Het nodigt veel meer uit om naar buiten te gaan in de zomer.
Maar hebben we dat extra uur licht wel nodig daarvoor?
Nee, in het donker is het minstens net zo gezellig, zo niet gezelliger! Het gaat meer om de warme, zwoele temperatuur in de avond, dan om het licht, toch?
Dat extra uurtje licht hebben we gewoon niet nodig.
Langste dag van het jaar
De langste dag van het jaar is op 21 juni. De zon komt dan rond 5.20 uur op en gaat om 22.05 uur onder volgens het KNMI.
Dit is het begin van de astronomische zomer. De nacht is dan het kortst; de zon is dan maar 7 uur en 15 minuten verdwenen.
Vaak gaan we ook nóg later naar bed en slapen we eigenlijk maar kort in het donker.
Het belang van donkerte in de slaapkamer is daardoor juist in de zomer extra belangrijk.
Welke gevolgen heeft de zomertijd?
De klok verzetten naar zomertijd is veel ingrijpender voor ons lichaam dan het ingaan van de wintertijd. We kunnen een uur minder slapen want de sociale agenda blijft hetzelfde. Helaas schuiven de tijden van de verplichtingen zoals werktijd en schooltijden niet mee.
Moeite met in slaap vallen
We moeten teveel licht verwerken in de avond, zeker in de zomer. Onze biologische klok krijgt daardoor later het signaal om het slaapproces en de productie van het donkerhormoon melatonine op te starten, waardoor je minder snel in slaap kan vallen. Dan is laat naar bed vaak het gevolg. Helaas bouw je dan een slaaptekort op met alle negatieve gevolgen van dien.
Moeite met opstaan
De dagen na de invoering van de zomertijd hebben de meeste mensen meer moeite met opstaan. Dat is natuurlijk logisch als je een uur minder hebt kunnen slapen. Vermoeidheid en hoofdpijn zijn dan vaak genoemde klachten. Je voelt vaak minder fit en uitgerust.
Jetlag
Door het tijdsverschil geeft de klok een uur vooruit zetten hetzelfde gevoel als een (mini) jetlag. Het is hetzelfde als dat je één tijdzone verder bent gaan reizen.
Je hebt gemiddeld 1 dag nodig om je ritme aan te passen bij een jetlag. Maar bij een jetlag bevind je je in een nieuwe tijdzone waar onder andere licht en donker in de omgeving beter helpen om je systeem te laten wennen aan de nieuwe situatie. Dat geldt niet bij het ingaan van de zomertijd. Het kan wel weken duren voordat je bent gewend aan dat ene uurtje verschil. Door een jetlag ervaren we klachten doordat het nieuwe dag/nacht ritme van de omgeving niet hetzelfde is als ons eigen biologische ritme.
Minder slaaptijd
Dat is natuurlijk een inkoppertje, maar we slapen wel minder, vooral in de zomer. Zeker als het pas laat donker wordt gaan we meer leuke dingen doen vanwege het late avondlicht. We zijn tot later op de avond actiever en stellen het naar bed vaker uit. Dat leidt weer tot later in slaap vallen en slapen slechter door de warmte met een slaaptekort als gevolg.
We slapen over het algemeen minder zodra de zomertijd ingaat en dat kunnen we voelen in het dagelijkse functioneren. Daardoor zijn we zijn mentaal minder stabiel, meer chagrijnig en onze cognitieve functies werken minder goed. We functioneren gewoon niet optimaal.
Afgenomen slaapkwaliteit
De kwaliteit van onze slaap is erg belangrijk, naast voldoende uren slaap. De zomertijd heeft een negatief effect op de kwaliteit van je slaap. We kunnen minder diep slapen en slapen vaak minder goed door. En dat merk je als je opstaat; je voelt je niet compleet hersteld en start de dag minder fris en energiek.
Meer hartinfarcten en verkeersongelukken
Uit onderzoek blijkt dat na de overgang van wintertijd naar zomertijd, er meer hartinfarcten voorkomen. Dat wil niet persé zeggen dat korter slapen direct het aantal verkeersongevallen verhoogt, maar dat het waarschijnlijk wel eerder een aandoening tot uiting laat komen.
Er zijn aanwijzingen dat het aantal verkeersongelukken en zelfdodingen toeneemt na het ingaan van de zomertijd.
Na het verzetten van de klok naar wintertijd, zouden deze cijfers weer teruglopen.
Slaaptekort
Later licht door de zomertijd zorgt voor later gaan slapen. Maar we moeten wel weer op tijd opstaan voor onze verplichtingen zoals werk en school.
Meer lichturen leiden dan tot een slaaptekort met alle gevolgen van dien.
Te weinig slapen en een slechte slaapkwaliteit zijn niet goed voor onze gezondheid. We kunnen dagelijks vele negatieve gevolgen van een slaaptekort ervaren in de vorm van vele klachten. Slaap je langdurig slechter dan kan dat ernstige gevolgen hebben op lichaam en brein en resulteren in lichamelijke en mentale aandoeningen.
Had je al last van slaapproblemen? Of ben je gevoelig voor het krijgen van slaapproblemen?
Dan kan de zomertijd dit flink versterken.
De kwaliteit van ons leven wordt minder en beïnvloedt op negatieve wijze ons welzijn.
Wat is de beste tijd voor onze biologische klok?
Dat is de oorspronkelijke zonnetijd en dat is in ons geval in Nederland; de huidige Engelse wintertijd oftewel de West-Europese tijd. Voor onze gezondheid zou het permanent aanhouden van die tijd het beste zijn.
Aangezien het zeer onwaarschijnlijk is dat dit gaat gebeuren, zal de huidige wintertijd in Nederland de betere optie zijn. Het afschaffen van de zomertijd zal onze slaap en gezondheid verbeteren.
Wintertijd
De wintertijd gaat altijd in, op de zondag van het laatste weekend van oktober; Dat is dit jaar de nacht van zaterdag 24 oktober 2026 op zondag 25 oktober 2026.
De klok wordt dan weer een uur teruggezet van 3.00 uur naar 2.00 uur, waardoor de nacht een uur langer wordt.
Slapen in de winter
Zodra de wintertijd ingaat, kunnen we een uurtje langer slapen. Deze omschakeling is het minst belastend voor ons lichaam en brein. We voelen ons meer wakker in de ochtend omdat ons brein denkt dat het een uur later is. Daardoor staan we makkelijker op.
Het wordt alleen steeds later licht ’s ochtends in de herfst en vooral in de winter. Dat zorgt voor moeilijker opstarten van de dag. We hebben goede slaap en licht nodig om de dag energiek te kunnen beginnen.
Er zijn mensen die behoorlijk last hebben van klachten in de wintermaanden of zelfs een winterdepressie of een winterdip ervaren. De laatste 2 kunnen je leven behoorlijk beperken totdat de lente weer begint. Ga naar je huisarts als je vermoedt dat je een winterdepressie hebt.
Wat als we moeten kiezen tussen zomer- of wintertijd?
Dan past de wintertijd het beste bij ons biologisch ritme.
Altijd zomertijd?
Zouden we de zomertijd aanhouden, dan wordt het in de winter pas later écht licht, zo rond 10.00 uur in de ochtend. Je zou dan gewoon te laat het gevoel krijgen dat het dag is.
Dan zouden we er allemaal enorm suf bijlopen en de prestaties zouden achteruitgaan op alle vlakken.
Het aantal mensen met een winterdepressie zou flink toenemen.
Hoe kun je sneller wennen aan de zomertijd?
Je kunt 3 dagen lang voor de klok wordt verzet een aantal dingen doen om de overgang van winter naar zomertijd wat makkelijker te maken. Deze adviezen gelden ook uiteraard na het verzetten van de klok:
- Dezelfde bed- en opstaan tijden aanhouden. Hoe moeilijk het ook is, je kunt voor het ingaan van de zomertijd beginnen met het aanhouden van vaste bed-en opstaan tijden. Ook al betekent dat een uur minder slapen. Juist ook na het ingaan van de zomertijd is het raadzaam om zo veel mogelijk op dezelfde tijd op te staan en naar bed te gaan.
- Pak zoveel mogelijk daglicht overdag.
- Eet zoveel mogelijk op vaste tijden. Dat betekent eten op de nieuwe tijd, ook als je geen zin hebt om te eten.
- Ga niet (extra) uitslapen in het weekend. Uitslapen gooit je biologisch ritme onnodig overhoop. Zeker als je extra lang blijft liggen in bed op zaterdag- en zondagochtend.
- Verduisterende gordijnen of rolluiken helpen om beter te slapen. Kun je je slaapkamer niet donker genoeg maken? Dan is een slaapmasker een makkelijke oplossing.
- Vinden je buren het fijn om lang buiten te zitten in de zomer met vrienden? Dan kun je (slaap) oordoppen gebruiken tegen het geluid.
- Té warme slaapkamer? Gebruik een ventilator of een mobiele airco of vaste airco en slaap beter in een koele slaapkamer. Een ventilator geeft natuurlijk ook enige verkoeling.
- Zorg voor ontspanning voor het slapen gaan. Meditatie, mindfulness, ademhalingsoefeningen of yoga voor beginners is een super goede manier om echt te ontspannen.
Een roodlichtherapie paneel helpt daarbij ook om je lichaam ontspannen en is ook nog een mooi hulpmiddel om je gezondheid te verbeteren.
- Dim de lichten zodra het donker is en gebruik roodlicht sfeerlampen of gebruik 3 kleuren lampen met E27 fitting in de avond. Zo kan de productie van ons donkerhormoon melatonine goed op gang komen.
- Gebruik een avond/slaapbril zo’n 2 uur voor het slapen gaan. Deze filter het blauwe licht van schermen, lampen én het late daglicht op zomeravonden weg.
Lichttherapie
Lichttherapie kan een uitkomst zijn bij klachten door de overgang van wintertijd naar de zomertijd. Vooral voor avondmensen die moeite hebben met het op gang komen in de ochtend. Je maakt in dit geval gebruik van een speciale lamp of bril met fel wit/blauwlicht in de ochtend.
De biologische klok krijgt daarmee sterke signalen van het nieuwe omgevingsritme (een uur eerder). Zo kun je makkelijker wennen aan de (nieuwe) zomertijd.
Gebruik hiervoor voor:
- Een goede daglichtlamp van minimaal 10.000 lux. Je zit dan ongeveer 30 minuten voor deze daglichtlamp.
- Een goede kwaliteit daglichtbril, die je meteen kunt opzetten zodra je je bed stapt in de ochtend. Vervolgens kun je gewoon de dingen doen die je moet doen voordat je na je werk gaat.
Let op! Het beste is om dit te doen onder begeleiding. Lichttherapie is niet voor iedereen geschikt.
Heb jij ook last van het verzetten van de klok naar zomertijd?
Dan ben je niet de enige!
De zomertijd gaat ieder jaar in in het laatste weekend van maart en dat is dit jaar op zondag 29 maart 2026 vooruit van 02.00 uur naar 03.00 uur. We kunnen daardoor een uur minder slapen.
De zomertijd lijkt een kleine aanpassing, maar voor je lichaam en brein is het een flinke verstoring. Gelukkig kun je door het volgen van de adviezen sneller beter slapen.
Voor onze gezondheid is deze zomertijd niet goed en de kans is groot dat we te weinig slapen waardoor we vervelende klachten zoals vermoeidheid, hoofdpijn en concentratieproblemen kunnen ervaren en daar last van hebben overdag.
Het meest wenselijke zou zijn het afschaffen van de zomertijd en daarmee aanhouden van de wintertijd, waardoor we een uurtje richting onze oorspronkelijke natuurlijke (zonne)tijd schuiven. Dat is de best mogelijke optie voor onze lichamelijke en mentale gezondheid. Helaas verzetten we nog steeds ieder half jaar de klok.
Wat helpt?
Je kunt het beste dezelfde bed- en opstaan tijden en eetmomenten aanhouden. Daar kun je al 3 dagen voor het ingaan van de zomertijd mee beginnen. Zorg voor een donkere koele slaapkamer en ontspan genoeg voor het slapen gaan.
De kracht van goed slapen is helemaal gratis!
Wil je gezonder en beter slapen?
Op Slaapspiratie vind je praktische slaaptips, ondersteunende slaapproducten en slaapkennis om weer grip te krijgen op je nachtrust!
