Tinnitus, dat constante onophoudelijke geluid in je oren of hoofd is meer dan alleen een irritant piepend of ruisend geluid. Voor heel veel mensen is het een stoorzender die de kwaliteit van leven flink beïnvloedt. We hebben allemaal weleens een piep ervaren na een avondje met harde muziek. Dat kan een paar uur of een dagje aanhouden. Maar wat als dit nare geluid niet meer weg gaat? Wanhoop niet want beter slapen met tinnitus is wel mogelijk.
Tinnitus
Een persoon met tinnitus oftewel oorsuizen hoort een geluid in het hoofd of oor wat anderen niet horen. Het geluid is er niet echt, maar je hoort het wel. Het kan klinken als een (hoge) piep of als gebrom, klikkend, suizend, fluitend, zoemend, sissend of brullend. Het is een gecompliceerde aandoening waarbij je gehoor, gevoelens, gedachten en gedrag elkaar beïnvloeden.
Het geluid kan zacht of hard zijn en daarbij kan de toon laag, hoog of daar tussenin zijn. Tinnitus kan tijdelijk aanwezig zijn, vaak na een ervaring met harde geluiden zoals bij een concert, maar ook chronisch. Oorsuizen kan aan één oor voorkomen of beide oren. Het kan één bepaald geluid zijn maar ook combinaties van geluiden kunnen zich voordoen. Ongeveer 2 miljoen mensen in Nederland hebben tinnitus, waarvan er 340.000 mensen hulp zoeken vanwege erge klachten door tinnitus. Zo’n 60.000 mensen ervaren ernstige dagelijkse beperkingen door tinnitus.
Twee types tinnitus
Subjectieve tinnitus
Bij subjectieve tinnitus hoort alleen de persoon zelf het geluid. Van de mensen met tinnitus hebben de meesten deze vorm; namelijk 97%. Er zijn vele oorzaken mogelijk zoals onder andere blootstelling aan harde geluiden, infecties, problemen van het immuunsysteem, reactie op medicijnen, vergiftiging, een hersentumor, trommelvliesproblemen, een hoofdverwonding of diabetes.
Bij het ouder worden verslechtert vaak het gehoor waardoor je meer kans hebt om tinnitus te krijgen.
Objectieve tinnitus
Deze vorm van tinnitus kan wel gehoord worden door een dokter. Met een stethoscoop kan een arts vlakbij het oor een soort pulserend geluid horen. Het betreft
3% van de mensen met tinnitus. De oorzaak is vaak een spierprobleem in het oor, problemen met de bloedvaten in het oor, middenoor tumor, slecht functioneren van de buis van Eustachius of schildklierproblemen. Als de oorzaak weg is, verdwijnt vaak dit type tinnitus ook.
Bijkomende klachten tinnitus
- Hoofdpijn.
- Vermoeidheid.
- Minder concentratie.
- Frustratie.
- Spanning in je kaken, nek en bovenrug.
- Minder zin in sociale activiteiten.
- Angst.
- Irritatie
- Stress.
- Somberheid.
- Slaapproblemen.
Oorzaken tinnitus
Tinnitus wordt meestal veroorzaakt door gehoorbeschadiging. Maar kan ook onder andere ontstaan na een beroerte, lange stressvolle periode, een flinke klap op je hoofd, door medicatie, afwijkingen aan je gehoororgaan, hersenen of kaakgewricht of andere aandoeningen. De precieze oorzaak van tinnitus is meestal niet te achterhalen.
Gehoorschade
Bij gehoorbeschadiging moet je brein veel meer werken en door deze langdurige druk kun je tinnitus ontwikkelen. Bij gehoorverlies zijn de haarcellen in je gehoor overbelast door geluid waardoor tinnitus kan ontstaan. Er worden signalen afgegeven aan de hersenen bij gehoorverlies, wat geïnterpreteerd wordt als geluid. Dat kan tijdelijk zijn en weer weggaan zodra de haarcellen weer hersteld zijn. Bij regelmatige (te harde) geluidsblootstelling kunnen de haarcellen onherstelbaar beschadigen en dan gaat de tinnitus helaas niet meer weg. Continu een onnatuurlijke ‘piep’ horen kan tot behoorlijke slaapproblemen leiden.
Ook mensen met gehoorschade zonder tinnitus hebben vaak last van slaapklachten. Veel mensen met schade aan het gehoor ontwikkelen tinnitus.
Het is dus belangrijk om gehoorschade te voorkomen om goed te kunnen blijven horen, maar het is ook van belang voor je nachtrust.
Stress
Stress kan een rol spelen bij het ontstaan van tinnitus, maar ook bij het verslechteren.
Door stress worden de hersendelen die tinnitus waarnemen nog actiever en dat kan leiden tot luider wordende tinnitus of een anders klinkende tinnitus.
Stress kan dus bestaande tinnitus erger maken. Besef dat je altijd wel een stressvolle periode mee kunt maken in je leven die je tinnitusklachten erger kunnen maken. Maar weet ook dat dit vaak tijdelijk is en bij (genoeg) ontspanning de hersenen weer meer tot rust komen en de tinnitus minder wordt. Het voorkomen en/of oplossen van stress is bij tinnitusklachten van essentieel belang. Zodra je aandacht uitgaat naar werk of een andere bezigheid zul je merken dat je minder last hebt. Dat is de reden dat je bij stilte in de nacht de tinnitus vaak heel hard hoort; je aandacht wordt juist naar de tinnitus getrokken.
Slaap je slecht en heb je last van tinnitus?
Dan is de kans groot dat je je veel zorgen maakt en gaat piekeren over je slaap, de tinnitus, je functioneren overdag op je werk of je gezondheid. Piekeren en zorgen maken hebben een negatief effect op je slaap. Langdurige stress in het algemeen is niet goed voor je gezondheid en tast de kwaliteit van je slaap aan. Stress zorgt voor een stijging van stresshormonen zoals cortisol en maakt je wakker en alert. Neem je de stress mee naar bed, dan kunnen er slaapproblemen zoals slapeloosheid en een slaaptekort ontstaan.
Aandacht
Doordat je tinnitus niet kunt laten verdwijnen, worden gevoelens van angst, frustratie en irritatie vaak groter. Onbedoeld geef je tinnitus meer aandacht waardoor de focus daarop blijft ten koste van andere dingen. Je gedrag kan ook door tinnitus veranderen. Je kunt gaan proberen om het irritante geluid niet te horen door naar andere geluiden te luisteren of je ontwijkt harde geluiden of de stilte. Al dit gedrag is logisch maar zorgt er wel voor dat je dagelijkse leven steeds vaker draait om oorsuizen. Dit kan leiden tot een groter wordende gevoeligheid voor geluid en dan worden de klachten alleen maar erger. Het dagelijks leven wordt zo steeds moeilijker.
Vermoeidheid
Bij slechter horen en tinnitus moet je meer moeite doen om mensen te verstaan, zeker als er veel andere omgevingsgeluiden aanwezig zijn. Je hersenen moeten harder werken en dat kost extra energie waardoor je meer vermoeid kunt zijn aan het einde van de dag. Bij vermoeidheid of stress kun je weer meer last hebben van je tinnitus.
Omgevingsgeluiden
Omgevingsgeluiden kunnen onze nachtrust flink verstoren. Denk aan luid verkeersgeluiden, blaffende honden, treinen of luidruchtige buren. De mate waarin je last kunt hebben van geluid verschilt per persoon en ligt ook aan hoe hard het geluid is en het type geluid. Een harde, onverwachte knal zal meer last veroorzaken dan zacht fluisteren. Misschien kun je wel goed tegen muziekgeluiden van de buren maar je partner niet. Over het algemeen is geluid onwenselijk zodra je in bed ligt en wilt gaan slapen.
Slapen en tinnitus
Geluid is een vervelende verstoorder voor je slaap. Zeker als je geluid ervaart vanuit je eigen hoofd, is het moeilijk om goed te kunnen slapen. Je kunt immers niet ontkomen aan oorsuizen. Oordoppen helpen ook niet. Overdag is er genoeg afleiding en denk je waarschijnlijk minder aan je tinnitus. Ook kun je met andere geluiden je tinnitus maskeren. Maar zodra je in je bed ligt en alle afleiding valt weg, komt ‘de piep’ vaak heel hard naar voren. Er is geen stilte meer en je zult moeten leren slapen met een chronisch geluid in je hoofd.
Het in slaap vallen kan lastiger worden. Maar ook kun je vaker wakker worden in de nacht en daarna meer problemen hebben met het opnieuw in slaap vallen. Tinnitus kan leiden tot frustratie en machteloosheid en vervolgens tot meer stress. Heb je slaapproblemen door tinnitus, dan versnelt dit proces. Stress zorgt voor een verhoging van de productie van stresshormonen zoals cortisol waardoor je hart sneller gaat kloppen en je bloeddruk verhoogt; je wordt wakker en alert. Je slaapt lichter, maar ook minder diep. In de remslaap kun je vaker wakker worden, wat je niet altijd merkt. Je slaap wordt verstoord en de kwaliteit vermindert. Het gevolg is slapeloosheid en een tekort aan slaap waardoor je onder andere vermoeid en prikkelbaar kan zijn met geheugen- en concentratieverlies overdag.
Vicieuze cirkel
In de nacht wordt de stilte een versterker van tinnitus en verstoord je slaap. Het gevolg is slapeloosheid en een oplopend slaaptekort vol van frustratie en stress. Een vicieuze cirkel van verhoogde stress en vermoeidheid maakt vervolgens de tinnitus weer erger, waardoor je weer slechter slaapt en zo gaat het maar door.
Dreiging
Onze hersenen zijn eigenlijk altijd bezig met het filteren van geluiden uit de omgeving; we kunnen niet alles meekrijgen in een ruimte waar bijvoorbeeld veel mensen praten. Je brein houdt in de gaten en bepaalt wanneer we bewust naar een geluid luisteren; dreiging gaat voor. Vaak onbekende geluiden worden dan automatisch belangrijk. Zijn deze geluiden niet bedreigend? Dan verdwijnen ze naar de achtergrond.
Ook je aandacht bepaalt wat je wel en niet hoort.
In het geval van tinnitus geldt hetzelfde; hoe onbelangrijker de tinnitus is, hoe minder last je ervan hebt en het gevolg is dat je er steeds minder bewust van bent.
Gevolgen slaaptekort
Je hebt vast wel gemerkt dat je flink last kunt hebben van een slaaptekort. Dan voel je je niet fit en je brein lijkt minder goed te werken. Je kunt klachten ervaren als; hoofdpijn, moe zijn, meer fouten maken, sneller geïrriteerd of boos worden, somberheid, negatieve gedachten, minder concentratie en/of focus, een slechter reactievermogen, stemmingswisselingen en minder goed dingen kunnen onthouden.
Bij langdurig slaaptekort is er een verhoogde kans op hart- en vaatziekten, kanker, diabetes type 2, obesitas of een depressie. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat deze laatst genoemde gevolgen daadwerkelijk ontwikkeld, maar je loopt wel meer risico.
Wat helpt niet?
De volgende stimulerende middelen kunnen juist tinnitus erger maken:
Wat helpt?
Er zijn een aantal dingen die je zelf kunt doen namelijk:
- Het verminderen van je stress is belangrijk.
- Ga niet alleen maar afleiding zoeken.
- Neem voldoende rust.
- Mindfulness beoefenen zoals een ademhalingsoefening.
- Beperk koffiegebruik.
- Beweeg iedere dag.
- Besteed meer tijd aan hobby’s.
- Eventueel een hoortoestel.
- Volg een cursus oorsuizen bij het UMC in Utrecht.
- Zonlicht werkt stemmingsverbeterend en dus stressverlagend. Combineer wandelen in de buitenlucht en je gaat beter slapen.
- Zoek contact met de juiste mensen die je positieve energie kunnen geven.
- Probeer prikkels te verminderen tijdens de eetmomenten. Combineer eten met bewust je aandacht te richten op je ademhaling (een paar minuten ).
Behandeling tinnitus
Er bestaan behandelingen om beter te leren omgaan met tinnitus. Daarbij worden de hersenen ‘opnieuw’ getraind in het ‘horen’ van het tinnitusgeluid en het niet te zien als negatief. Bij de meeste mensen verbetert de kwaliteit van leven door deze behandeling en wordt er een verbetering gezien in stemming en een vermindering in angst.
Dit soort behandelingen worden uitgevoerd door psychologen, vaak in ziekenhuizen. Informeer bij je huisarts naar de mogelijkheden.
Slapen zonder stilte
Tinnitus of oorsuizen kan je dagelijkse leven behoorlijk negatief beïnvloeden. Wanneer je last hebt van oorsuizen kan slapen een hele uitdaging worden. Als je eenmaal chronische tinnitus hebt, kun je niet meer genieten van de stilte; het geluid is altijd aanwezig. Probeer gehoorbeschadiging te voorkomen om zo de kans op tinnitus te verkleinen.
Geluid verstoort je slaap, maar tinnitus verdwijnt helaas niet meer zodra het chronisch is geworden. Je kunt zelf een aantal dingen doen om de tinnitus wat meer naar de achtergrond te krijgen, zoals meer tijd nemen om te ontspannen én stress te verminderen. Bij ernstige dagelijkse beperkingen kun je hulp zoeken bij een psycholoog. Ook kun je een slaapcoach inschakelen om het slapen te verbeteren.