Je herkent het vast wel; je gaat in bed liggen en je verstopte neus wordt 10 keer zo erg. Ademhalen door je neus wordt bijna onmogelijk en rustig slapen is van de baan. Je weet het zeker; het wordt een nacht met weinig slaap!
Verstopte neus
Bij een verstopte neus is de doorgang van één of beide neusgangen (compleet) belemmerd. Je neus kan dicht gaan wanneer je in bed ligt en in slaap wilt vallen. Dat komt doordat er dan meer bloed naar je hoofd stroomt waardoor de doorbloeding van je neusschelpen (net boven je neusgaten) toeneemt. Dat kan de doorgang blokkeren.
Neusademhaling
Een goede neusademhaling is belangrijker dan je misschien denkt. Het slijmvlies zorgt voor een goede zuivering van kleine stofdeeltjes van de ingeademde lucht. Deze lucht wordt vochtig gemaakt en verwarmd. De neushaartjes houden grotere stofdeeltjes vast. Op deze manier heb je minder kans op keel-, neus- en oorinfecties. Dat geldt ook voor luchtweginfecties. Zodra je ademt door je neus vervoeren de kleine trilhaartjes slijm naar de neus-keelholte waarna je het doorslikt. Op deze manier wordt het slijm in je neus afgevoerd en blijft je neus open.
Oorzaken verstopte neus
Een verstopte neus kan ontstaan door verschillende oorzaken:
Infectie
Een infectie is een veel voorkomende oorzaak zoals een verkoudheid door een virus. Bijholteontstekingen kunnen de neus ook verstoppen.
Allergie
Een allergische reactie kan leiden tot een verstopte neus. Denk aan een pollenallergie of een huisstofmijt allergie. Dat geldt ook als je allergisch bent voor dieren, bijvoorbeeld bij een kattenallergie.
Gewoontes
- Roken is slecht voor je neus omdat het de slijmvliezen beschadigt.
- Langdurig gebruik van een neusspray met xylometzoline kan uiteindelijk juist voor een verstopping van de neus zorgen. Dit soort neussprays mogen maar kortdurend gebruikt worden vanwege het gevaar van verslaving en de verwoestende gevolgen voor je neus.
- Ook drugs die via de neus worden gebruikt kunnen je neus verstoppen.
- Je neus kan ook dicht gaan zitten als bijwerking van medicatie, lees altijd goed de bijsluiter.
Afwijkingen
Ook afwijkingen in de neus zoals poliepen, een scheef neustussenschot of vergrote neusschelpen kunnen zorgen voor een verstopping in de neus.
Bij een permanent verstopte neus is de oorzaak vaak een vergroting van de neusslijmvliezen, waardoor er te weinig ruimte is voor een normale neusademhaling.
Neusschelpen
De onderste neusschelpen bevochtigen, verwarmen en filteren de ingeademde lucht via de neus. Een vergrote onderste neusschelp kan je neus verstoppen doordat er tijdens het liggen een grotere hoeveelheid bloed stroomt naar je hoofd. De doorbloeding van de neusschelpen neemt dan namelijk ook toe. Dat leidt tot een verminderde luchttoevoer via de neus.
Mondademhaling
Een mondademhaling kan leiden tot een verstopte neus, maar kan het ook in stand houden. Dat komt doordat het slijm en vuil niet meer door de trilhaartjes naar achteren worden vervoerd om doorgeslikt te worden. Het slijm hoopt zich dan op in je neus. Slijmvliezen drogen uit en raken geïrriteerd door het ademen via de mond waardoor de neus kan verstoppen. Via je mond ademhalen heeft nog meer nadelen zoals onder andere; sneller plakvorming op de tanden, te weinig druk van de tong waardoor kaak smaller kan worden, grotere kans op oorontstekingen, oorpijn, een slechter gehoor, neus- en neusbijholte ontstekingen.
Aandoeningen
- Longaandoeningen zoals astma en kanker aan de neus kunnen leiden tot verstopping van de neus.
- Een loopneus kan ontstaan door veranderingen in je hormoonhuishouding zoals bij zwangeren of ouderen.
- Een chronisch verstopte neus kan in de loop der jaren ontstaan, zelfs bij gebruik van een neusspray.
Gevolgen verstopte neus
Door een verstopte neus kun je last hebben van de volgende klachten:
- Snurken
- Andere reuk en smaak.
- Slaapapneu.
- Slaapproblemen.
Gevolgen voor je slaap
Het is belangrijk om een goede neusademhaling te hebben om makkelijk in slaap te kunnen vallen. Een verstopte neus is reden voor extra slecht slapen. Zodra je gaat liggen heb je meer kans op een verstopte neus wat een akelig gevoel geeft. Dat komt doordat er meer bloed naar je hoofd en dus ook je neus stroomt. Het gevolg is dat je nauwelijks normaal kunt ademhalen door je neus en vervolgens wordt je (bijna) gedwongen om door je mond adem te halen. Doorslapen wordt bemoeilijkt; je kunt vaker wakker worden en lichter slapen. De kans dat je via de mond gaat ademhalen is groot.
Een verstopte neus kan slapeloosheid veroorzaken waardoor je een slaaptekort ontwikkelt, waar je overdag flink last van kunt hebben. Uren wakker liggen in de nacht is vreselijk en werkt piekeren in de hand. Stress kan je nachtrust helaas verder verstoren en voor nog minder slaap zorgen.
OSAS
Bij een slaapapneu stop je tijdelijk met ademhalen. Dan is een correcte neusademhaling extra belangrijk om goed in slaap te kunnen vallen. Het gebruik van een CPAP (continous Positive Airway Pressure) of een slaapbeugel MRA (Mandibulair Reposite Apparaat) zorgen voor een open luchtwegen en voorkomen het stoppen met ademhalen. Ga altijd naar de huisarts bij het vermoeden van een slaapapneu.
Snurk je? Dan heb je meer kans op OSAS.
Slaap als medicijn
Genoeg slapen maakt je minder vatbaar voor een infectie door een virus zoals verkoudheid. Je immuunsysteem werkt het beste bij voldoende kwalitatieve slaap. Zo kunnen eventuele bedreigingen van virussen beter worden tegengehouden. Ook bij het herstellen van een infectie is goede slaap essentieel; je lichaam herstelt sneller.
Ben je in contact gekomen met iemand die ziek of verkouden is? Dan kun je een virusinfectie voorkomen door goed te slapen. Ook wordt de reactie van je immuunsysteem beter naarmate je dieper slaapt. Bij slecht slapen wordt de immuunreactie sterk verminderd en heb je dus meer kans om besmet te raken met een virus. Slapen beschermt je tegen ziekte en infectie. Het is dus extra van belang om in de winter voldoende goed te slapen.
Wat moet je niet doen?
Gebruik geen neusspray met xylometazoline want deze is zeer verslavend en zorgt voor meer ontregeling van je neus. Dit middel vermindert de zwelling van de slijmvliezen in de neus. De snelle werking (binnen 5 minuten) is fijn maar je mag het maar maximaal 7 dagen gebruiken. Gebruik je deze neusspray langer dan een week, dan leidt dit tot beschadiging van het neusslijmvlies. Vervolgens kan je neus dan juist erger gaan verstoppen.
Drink liever geen alcohol want het verstoort je nachtrust en zou je verstopte neus erger kunnen maken.
Wat kun je zelf doen?
- Drink genoeg water; dit helpt om de slijmvliezen in je neus vochtig te houden.
- Gebruik alleen een oplossing van zout en water om je neus te spoelen.
- Houd je slaapkamer redelijk koel. Het beste is tussen de 18 en 20 graden. Een te warme slaapkamer kan een verstopte neus verergeren.
- De luchtvochtigheid moet goed zijn. Een hogere luchtvochtigheid droogt je neusslijmvlies minder snel uit en helpt om je neus meer open te houden. Een luchtbevochtiger kan je slaapkamer voorzien van de juiste luchtvochtigheid.
- Ventileer je slaapkamer door een raam op een kier te zetten.
- Plaats je hoofd hoger op een extra kussen zodat druk verlaagd wordt en je makkelijker kunt ademhalen.
- Beperk koffiegebruik want koffie kan neusklachten verergeren.
- Stoom je neus open via een warme douche of een stoombadje.
- Probeer toch om via je neus adem te halen. Lucht door je neus kan de doorgang meer open krijgen.
- Een doorgesneden ui langs je hoofd in de slaapkamer helpt tijdelijk je neus meer open te krijgen.
- Bij een huisstofmijtallergie; koop anti-allergie beddengoed en was je beddengoed regelmatig op 60 graden
Wat kan de arts doen
De arts kan je medicijnen voorschrijven zoals:
- Ontstekingsremmende neussprays of druppels om zwelling en ontsteking te verhelpen of voorkomen.
- Antibiotica bij ontstekingen van de neus- en bijholten.
- Anthistaminicum onderdrukt allerlei allergische reacties op dieren, huisstofmijt of pollen.
Ander behandelingen:
- Een operatie; er kan besloten worden om via een operatie je neusschelpen te verkleinen en eventueel je neusschot recht te zetten.
- RaVoR; bij een permanent verstopte neus kan een RaVoR (Radiofrequente Volume Reductie) behandeling ingezet worden om de onderste neusslijmvliezen te verkleinen, zodat er een normale doorgang tot stand komt.
Beter slapen met een verstopte neus
Een verstopte neus kan voor slaapproblemen zorgen en een slaaptekort. Het verstoort je slaap op een vervelende manier omdat de neusademhaling niet meer goed kan plaatsvinden. Je kunt zelf een aantal dingen doen zoals onder andere spoelen met een zoutoplossing, je hoofd hoger te houden in bed, stomen en je slaapkamer koel houden. Bij allergie kun je eventueel een antihistamine gebruiken.Gebruik geen neusspray met xylometazoline want deze beschadigt bij langer gebruik (meer dan 7 dagen) je neusslijmvlies. Bij een neusverstopping door een allergie kan antihistaminicum helpen. Soms is antibiotica nodig bij een flinke neus- of bijholte ontsteking.
Slaap is belangrijk voor je immuunsysteem. Door beter te slapen kun je een virusinfectie voorkomen en zo de kans op een verstopte neus verkleinen. Het herstel gaat sneller bij voldoende kwalitatieve nachtrust.